قال على عليه السلام:

«اِذا اَرادَ اللّهُ بِعَبْدٍ خَيْراً وَفَّقَهُ لِاِنْفاذِ اَجَله فى اَحْسَنِ عَمَلِه، وَ رَزَقَهُ مُبادَرَةَ مُهَلِه فى طاعَتِه قَبْلَ الْفَوْتِ» ؛

«خداوند هنگامى كه دربارۀ كسى خير و خوبى اراده كند، به او توفيق مى‌دهد كه به هنگام پايان عمر در بهترين حال و اعمال باشد، و نيز او را موفّق مى‌دارد كه قبل از پايان گرفتن عمر براى خود ذخيره‌اى كرده باشد» «میزان الحکمه،ج10،ص591».

شرح و تفسير

حُسن عاقبت داراى اهميّت ويژه‌اى است. به همين جهت، دعا براى عاقبت به خيرى بسيار ارزشمند است.

   با توجّه به اين اصل كه: «أجل خبر نمى‌كند» و براى پيك أجل، سالم و مريض، پير و جوان، زن و مرد، شب و روز، كودك و بزرگ، عالم و جاهل و ديگر امور تفاوتى ندارد، انسان بايد بسيار مواظب عاقبت امر خويش باشد.

•    بعضى اشخاص به هنگام مرگ در بدترين حالات هستند؛ در مجلس گناه، در حال مستى، در حال سرقت و دزدى و مانند آن.
• و برخى ديگر در بهترين حالات؛ مثل اين كه نماز صبحش را خوانده و پس از نماز سر بر سجدۀ شكر نهاده، و در همان لحظه به ملاقات خداوند مى‌شتابد. يا در حال طواف، يا در حال روزه، يا در جبهه و در حال جهاد و مانند آن جان به جان آفرين تسليم مى‌كند.

   به ما سفارش شده است كه هميشه آماده باشيم، اگر گناهى كرده‌ايم توبه كنيم، اگر حقّى از كسى بر گردن داريم فوراً بپردازيم. و انجام اين امور را به ديگران و آينده واگذار نكنيم. معيار رستگارى، عقيده و انديشه‌هايى است كه هنگام مرگ همراه انسان است؛ چه بسيار افرادى بودند كه در طول عمر خود در مسير خدايى نبودند، ولى به هنگام مرگ عاقبت به خير شدند! و برعكس اشخاصى هم وجود داشتند كه در طول زندگى به ظاهر در مسير حق بودند، ولى عاقبت به شر گرديدند! .

   رمز عاقبت به خير شدن اين است كه انسان هميشه آماده باشد و حقوق اللّه و حقوق الناس را پرداخته باشد؛ چرا كه در زمان حيات و زندگى ممكن است با قطراتى اشك دريايى از آتش را خاموش كرد، امّا بعد از مرگ پرونده‌ها بسته مى‌شود و امكان جبران وجود ندارد.

یکصد و ده سرمشق از سخنان حضرت علی (ع)، صفحه 126